နံပါတ် ၂၂ - အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို သတိပြုမိခြင်း

နှစ်နာရီကြာအောင် ပြိုင်ဘက် ဆယ်ဂဏန်းကျော်နှင့် လက်ရည်စမ်းပြီးနောက်တွင်တော့ ရီတာသည် လူခေါ်ခြင်းကို နောက်ဆုံး၌ ရပ်တန့်လိုက်လေသည်။

"ကဲ... ငါလိုအပ်တဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးအချက်အလက်တွေ ရပြီ။ ကြည့်ရတာ ကားလ်က တစ်သက်လုံး တိုက်ပွဲတစ်ခုမှ မနိုင်ဖူးတာတောင် တိုက်ခိုက်ရေးဗီဇနဲ့ မှတ်ဉာဏ်ကတော့ တော်တော်ကောင်းတာပဲ။ ဒါက နောက်တစ်ဆင့် သင်ကြားမှုတွေ စတင်ဖို့အတွက် လုံလောက်တဲ့ အခြေအနေပဲ" ဟု သူမက ကြေညာလိုက်သည်။

"နောက်တစ်ဆင့် ဟုတ်လား? ကျွန်တော်တို့ နောက်ထပ် ဘာတွေလုပ်ရဦးမှာလဲ? အခုတောင် လက်နက်မပါဘဲ နိုင်ဖို့ ရုန်းကန်နေရတာ၊ ဗဟုသုတတွေ အများကြီး ထပ်ဖြည့်တာက ကျွန်တော့်ကို ကူညီနိုင်ပါ့မလား မသိဘူး" ဟု ကားလ်က စိုးရိမ်တကြီး မေးလိုက်သည်။

ရီတာက ကားလ်၏ စိုးရိမ်မှုကို ရယ်မောလိုက်ပြီး "မဟုတ်ပါဘူး၊ နောက်ရက်တွေမှာ မင်းကို အတင်းအကျပ် ထပ်သင်ခိုင်းမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီအစား ငါတို့လုပ်မှာက မင်းသင်ယူခဲ့သမျှ အရာအားလုံးကို လက်တွေ့သင်ခန်းစာတစ်ခုထဲမှာ ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီး မင်းဘယ်တော့မှ မေ့လို့မရအောင် မင်းရဲ့ ဦးနှောက်ထဲ ရိုက်သွင်းပေးမှာ။ တိုက်ပွဲဝင်နေရင်းနဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကာကွယ်နိုင်ရမယ်၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဟော့ခ်နဲ့လည်း တွဲဖက်လုပ်ဆောင်နိုင်ရမယ်။ တိုက်စစ်ကော ခံစစ်ကော တာဝန်ယူထားရတဲ့ မှော်ဆရာတစ်ယောက်လိုပဲ မင်းက အချိန်ပို အလုပ်လုပ်ရလိမ့်မယ်၊ ပြီးတော့ မင်းရဲ့ 'အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို သတိပြုမိတဲ့စိတ်' (Situational Awareness) ကို တည်ဆောက်ရမယ်"

ကားလ်က နားလည်သလိုမျိုး ခေါင်းညိတ်ပြသော်လည်း ရီတာကတော့ သူ ဟန်ဆောင်နေမှန်း ချက်ချင်း သိလိုက်သည်။

"ငါဆိုလိုတာက မင်းဟာ အချိန်တိုင်းမှာ ဘယ်နေရာက ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ လာနိုင်လဲဆိုတာ သိနေရမယ်၊ မဟုတ်ရင် မင်း ဒါမှမဟုတ် ဟော့ခ်ဟာ ဒုက္ခအကြီးအကျယ် ရသွားနိုင်တယ်။ မင်းက ဖောက်ထွင်းလို့မရတဲ့ ကိုယ်ထည်ရှိတာ မဟုတ်ဘူး၊ ရန်သူတွေက မင်းအတွက် ထောင်ချောက်တွေ ဆင်ထားကြလိမ့်မယ်။ အဲဒီတော့ ဟော့ခ်ကို သူ့ဗီဇအတိုင်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် လှုပ်ရှားခွင့် ပေးထားလို့ မရဘူး၊ ရန်သူတွေက အဲဒီဗီဇက ဘာလုပ်မလဲဆိုတာ ကြိုသိနေလိမ့်မယ်။ မင်းကိုယ်မင်း ကာကွယ်ရင်း၊ တောင့်တင်းတဲ့ တိုက်စစ်ကို ထိန်းသိမ်းရင်းနဲ့ ဒုက္ခရောက်လာရင် ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပေးရမယ်" ဟု ရီတာက ရှင်းပြသည်။

"အဲဒါက လုပ်စရာတွေ အများကြီးပဲဆိုတော့ တကယ့်ကို အရေးကြီးမှာပဲ။ ကျွန်တော် အဲဒါကို ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?" ဟု ကားလ်က မေးသည်။

"လက်တွေ့စွမ်းရည် လေ့ကျင့်ရေးအတန်း (Practical skills training class) ပေါ့။ မနက်ပိုင်းမှာ မှော်ဆရာတွေနဲ့အတူ တိကျမှုနဲ့ အရှိန်အဟုန် လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ရမယ်၊ နေ့လယ်ပိုင်းမှာ ကိုယ်ခံပညာ သင်ယူရမယ်၊ ပြီးတော့ အပတ်တိုင်းမှာ လက်တွေ့စွမ်းရည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် တစ်ရက် အပြည့် ပေးရမယ်။ ကဲ... မနက်ဖြန်ကတော့ ကျောင်းသားအများစုအတွက် ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့နေ့ပဲ၊ သူတို့က အဓိကဘာသာရပ်တွေအစား သူတို့ရွေးချယ်ထားတဲ့ ဘာသာရပ်တွေကို သင်ရတဲ့နေ့ပေါ့။ မင်းအတွက်ကတော့ အဲဒါဟာ လက်တွေ့စွမ်းရည်နေ့ပဲ။ အဲဒီနောက်တစ်ရက်ကတော့ နားရက်မို့လို့ အနားယူပြီး ကုသမှုတွေလုပ်၊ တနင်္လာနေ့မနက်ကျမှ မှော်ဆရာတွေဆီ ပြန်သွားရမယ်"

အနည်းဆုံးတော့ နားရက်တစ်ရက် ကျန်သေးသည်ဟု ကားလ် တွေးလိုက်မိသည်။

"ကဲ... အခုတော့ စောစောနားပြီး တစ်ခုခု သွားစားလိုက်တော့။ မနက်ဖြန်ကတော့ အချိန်အတော်ကြာမယ့် နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်လိမ့်မယ်၊ ပထမဆုံးအကြိမ်က အမြဲတမ်း အခက်ခဲဆုံးပဲ။ ဒါပေမဲ့ ငါ့ကိုယုံပါ၊ ဒီအတန်းက မင်းအတွက် အရမ်းအရေးကြီးတယ်၊ အထူးသဖြင့် မင်းဘက်မှာ မွန်းစတားတွေ ပိုပြီး စုဆောင်းလာနိုင်တဲ့အခါမျိုးမှာပေါ့" ဟု ရီတာက ပြောကာ ထွက်ခွာသွားသည်။

ကားလ်ကတော့ သူဟာ တခြားမှော်ဆရာတွေလိုပဲ သီအိုရီ တစ်ဝက်၊ လက်တွေ့ တစ်ဝက်နဲ့တင် အဆင်ပြေပါတယ်ဟု ငြင်းချင်သော်လည်း၊ သူသည် ထူးခြားသော စွမ်းရည်ရှိသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသဖြင့် ထိုသို့ရွေးချယ်ခွင့် မရှိတော့ပုံရသည်။ သူသည် လောလောဆယ် ပထမနှစ်ကျောင်းသားတွေထဲမှာ အသန်မာဆုံးတစ်ယောက် ဖြစ်နေသည်ဆိုသည့်အချက်က ခဏတာ ခေါင်းထဲဝင်လာသော်လည်း၊ သူသည် တခြားကျောင်းသားသစ်တွေနှင့် သိပ်မတွေ့ရသဖြင့် သူ၏စွမ်းရည်ကို ဒုတိယနှစ်ကျောင်းသားတွေနှင့်သာ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ ဒုတိယနှစ်က အညံ့ဆုံးကျောင်းသားကပင် သူ့ကို တိုက်ပွဲမှာ အနိုင်ယူနိုင်လောက်သည်။ ထို့ကြောင့် "အသန်မာဆုံး" ဆိုသည့် ဘွဲ့ထူးက သူ့အတွက်တော့ သိပ်ပြီး ဂုဏ်ယူစရာဟု မခံစားရပေ။

သူ ရေချိုး၊ အဝတ်အစားလဲပြီး ကျောင်းသား ထမင်းစားခန်းသို့ စောစောစီးစီး ရောက်သွားသောအခါ ပုံမှန်ထက် ကျောင်းသားများ ပိုများနေပြီး ရယ်မော စကားပြောနေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤသူများသည် ကားလ် ပုံမှန်မတွေ့ရသော အခြားပထမနှစ်ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြပြီး၊ သူတို့ နိုးထလာသော တိုက်ခိုက်ရေးမဟုတ်သည့် စွမ်းရည်များအတွက် သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာများကို သင်ယူနေကြသူများ ဖြစ်သည်။ နောက်မှ ရောက်လာမည့် မီးလောင်ဒဏ်ရာ၊ အေးခဲဒဏ်ရာနှင့် အညိုအမည်းစွဲနေသည့် ကျောင်းသားများနှင့်မတူဘဲ ဤကျောင်းသားများမှာ ပျော်ရွှင်ပုံရသည်။ သို့သော် သူတို့လုပ်နေသမျှအရာတွေက သူတို့ကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အတော်လေး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေသည်ကိုတော့ ကားလ် မြင်နိုင်ပါသည်။

"အို... ကွင်းပြင်ကို ပထမဆုံး ဖြတ်ကျော်လာတဲ့သူပဲ။ ငါတို့နဲ့ လာပူးပေါင်းပါလား?" ကားလ် သူ၏နောက်တွင် တန်းစီလိုက်သောအခါ မိန်းကလေးတစ်ဦးက မေးလိုက်သည်။

"ကြည့်ရတာ ကျွန်တော့်မှာ နာမည်ကျော်ကြားမှု ရှိနေပြီ ထင်တယ်" ကားလ်က ရယ်မောလိုက်ရာ လူအများက သူ့ကို လှည့်ကြည့်လာကြသည်။ သူ့ရှေ့က အကွာအဝေးတစ်ခုမှာ ရှိနေသည့် ကောင်လေးတစ်ဦးက ခေါင်းညိတ်ပြလိုက်သည်။

"ငါတို့မှာ ရှိသင့်တဲ့ သတ္တိနဲ့ သတိတရားအတွက် မင်းတို့အဖွဲ့ကို နမူနာအဖြစ် သုံးနေကြတာ။ တခြား အဆင်မပြေတဲ့ အဖွဲ့တွေကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ကိစ္စတွေကလွဲရင် မင်းတို့ကတော့ ဘာပြဿနာမှမရှိဘဲ ခရီးဆုံးအထိ ရောက်ခဲ့ကြတာကိုး။ ဆရာတွေက အဲဒါကို ငါတို့အားလုံး သိစေချင်နေတာ၊ မင်းတို့အဖွဲ့ထဲက ဒါနာ (Dana)၊ ဂျိမ်းစ် (James) နဲ့ ခရူဂါ (Kruger) တို့ဆိုရင် အတန်းထဲမှာ နာမည်ကြီးတွေ ဖြစ်နေပြီ။ အင်း... အဓိကကတော့ ဂျိမ်းစ်နဲ့ ခရူဂါပေါ့၊ ဒါနာကတော့ ပထမဆုံးနေ့ကတည်းက မှော်ပညာသင်ယူဖို့ စာကြည့်တိုက်ထဲမှာပဲ ပျောက်နေပြီး အပြင်သိပ်မထွက်တော့ဘူးလေ" ဟု ကားလ်ကို နှုတ်ဆက်သည့် မိန်းကလေးက ရယ်မောကာ ပြောပြသည်။

"အဲဒါက သူက တိုက်ပွဲတစ်ခုလုံးမှာ သုံးနိုင်တဲ့အထိ သူ့ရဲ့ မှော်ပညာသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချဖို့ နည်းလမ်းရှာနေလို့ပဲ။ ငါတော့ သူ့ကို ပြောပါတယ်၊ အဲဒါက မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့။ မှော်ဆရာတွေဆိုတာ ပြင်းထန်တဲ့ တိုက်ကွက်တွေကို ပစ်လွှတ်ပြီး ရန်သူသေဖို့ မျှော်လင့်ရတဲ့ အမျိုးအစားတွေပဲ၊ ဒါပေမဲ့ သူကတော့ အဖွဲ့လိုက်တိုက်ပွဲတွေမှာ အဆင်မပြေတဲ့ ဧရိယာလိုက် တိုက်ကွက်တွေကို မသုံးဘဲ အချိန်အကြာကြီး တိုက်ခိုက်နိုင်ချင်နေတာ" ဟု ကားလ်က ပခုံးတွန့်လိုက်သည်။

"ငါတို့အားလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်ပုံစံတွေ ရှိကြတာပဲလေ။ ဒါပေမဲ့ အဖွဲ့လိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။ ကြားတာတော့ နှစ်ကုန်ပိုင်းကျရင် လူတိုင်းက အပိုအမှတ်တွေရဖို့ တာဝန်တွေ (Missions) သွားရမယ်တဲ့၊ အဲဒါကို စီနီယာတစ်ယောက်နဲ့အတူ အဖွဲ့ကြီးနဲ့ သွားရမှာတဲ့"

ကားလ်၏ စကားကို တန်းစီနေသော ကျောင်းသားများက စိတ်အားထက်သန်စွာ ခေါင်းညိတ်ကြပြီး ထိုမိန်းကလေးက ပြန်ပြောသည်။ "ငါတို့လည်း အဲဒါကို မျှော်လင့်နေကြတာ။ အပိုအမှတ်ဆိုတာ အတန်းထဲက အမှတ်တွေအတွက်တင် မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒါက ထူးခြားတဲ့ အခွင့်အရေးမျိုးစုံကို ပေးနိုင်တာ။ အင်း... ငါတို့အတွက်တော့ အဲဒီလိုပေါ့၊ ဒါပေမဲ့ မင်းကတော့ သီးသန့်ဆရာနဲ့ စိတ်ကြိုက်အတန်းတွေတောင် ရထားပြီးသားဆိုတော့ လူတိုင်းလိုချင်နေတဲ့ အကြီးမားဆုံး အခွင့်အရေးနှစ်ခုအတွက် စိုးရိမ်စရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့"

"အဲဒါက အမြဲတမ်းတော့ မသာယာပါဘူး။ အချိန်ပြည့်ဆရာ ရှိတယ်ဆိုတာ မင်းရဲ့ အချိန်ဇယားအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ သူတို့ရဲ့ အချိန်ဇယားအတိုင်း စိတ်ကြိုက်အတန်းတွေ အချိန်ပြည့် တက်နေရတာပဲ။ ငါလည်း အပျင်းလေး ဘာလေး ခိုချင်ပါသေးတယ်" ဟု ကားလ်က ရယ်မောလိုက်သည်။

ပတ်ဝန်းကျင်က ကျောင်းသားများလည်း သဘောကျစွာ ရယ်မောကြသည်။ "သူတို့မရှိရင်တောင်၊ အပျင်းခိုချင်တဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမဆို ဆရာတွေက မျက်ခြေမပြတ် စောင့်ကြည့်နေကြတာ။ မင်း တတ်နိုင်သလောက် အစွမ်းမထုတ်ဘူးဆိုတာနဲ့ သူတို့က ချက်ချင်းသိပြီး မင်းကို လိုက်မီအောင် တွန်းအားပေးတော့တာပဲ။ ပထမရက်အနည်းငယ်တုန်းက ငါတို့က အတန်းတက်တာကို ကျောင်းတက်သလိုပဲ သဘောထားလိုက်လို့ ရခဲ့တဲ့ အိမ်စာတွေဆိုတာ မနည်းမနောပဲ"