အခန်း (၄၈) - ရောမစစ်တပ်၏ ဒုတိယအကြိမ် ချီတက်ခြင်း

ဤကဲ့သို့သော ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် နည်းလမ်းမှာ အလွန်ရိုးရှင်းလှသော်လည်း အော်ဟစ်သံ အကျယ်ဆုံးဘက်က အနိုင်ရလေ့ရှိသည့် စပါတာမြို့ဟောင်း၏ ပြည်သူ့ညီလာခံထက်စာလျှင် ပို၍ အဆင့်အတန်းရှိနေသည်မှာ အမှန်ပင်။ စစ်သည်ထက်ဝက်ကျော်က လက်မြှောက်ထောက်ခံလိုက်ကြသဖြင့် အရေအတွက်ကို အသေးစိတ် ရေတွက်နေရန်ပင် မလိုတော့ချေ။ ဒဏ်ရာရစစ်သည်နှစ်ဦး၏ ထွက်ဆိုချက်များက တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အတွင်း ဤအမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍ မည်မျှအရေးပါကြောင်းကို လူတိုင်းအား ကောင်းစွာ နားလည်သွားစေခဲ့သည်။

"ညီအစ်ကိုတွေရဲ့ ထက်ဝက်ကျော်က အပြစ်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီ။ ဒါကြောင့် ရိက္ခာအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် မက်ဆီမတ်စ်ရဲ့ အဆိုပြုချက်အတိုင်း ဒီလူတွေကို လူပုံအလယ်မှာ ကြိမ်ဒဏ်ပေးစေ!" ဟု စပါတာကပ်စ်က တည်ကြည်လေးနက်သော အမူအရာဖြင့် ကြေညာလိုက်သည်။

အစောပိုင်းက မက်ဆီမတ်စ်သည် ဆေးကုသရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် အဆိုပြုစဉ်က စပါတာကပ်စ်အနေဖြင့် ထူးခြားသည်ဟု မယူဆခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ ရောမစစ်တပ်တွင်လည်း အလားတူ ဆေးကုသရေးအဖွဲ့များ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မက်ဆီမတ်စ်သည် အမျိုးသမီးများကို အသုံးချ၍ ဒဏ်ရာရစစ်သည်များကို ပြုစုစေလိမ့်မည်ဟု သူ မထင်မှတ်ထားခဲ့မိ။ အစောပိုင်းက စစ်သည်များ၏ ခုခံချေပချက်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဤနည်းလမ်း၏ ရလဒ်မှာ အံ့အားသင့်ဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။ ထို့ကြောင့် ယခင်က တပ်ဖွဲ့အတွင်း အမျိုးသမီးများ နှောင့်ယှက်ခံရမှုကို သိပ်မမှုခဲ့သော စပါတာကပ်စ်ပင်လျှင် ယခုကိစ္စကို အထူးအလေးထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စီရင်ချက်က သူ့ကို စိတ်သက်သာရာရစေပြီး ဘေးတွင်ရပ်နေသော မက်ဆီမတ်စ်ကို မသိမသာ လှမ်းကြည့်မိသည်— တစ်ချိန်က သစ္စာဖောက်ဟု ယူဆခဲ့ရသော ဤလူငယ်လေးသည် သူ့ကို အမြဲတစေ အံ့အားသင့်အောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိနေပါတကား။ စစ်သည်တော်များညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ရိက္ခာအဖွဲ့မှ အမျိုးသမီးများမှာ ဝမ်းသာအားရ ကြွေးကြော်လိုက်ကြသည်။ ယနေ့မှစ၍ အရာအားလုံး ပြောင်းလဲသွားတော့မည်ကို သူတို့ နားလည်လိုက်ကြပြီ။

........................

ကွန်ဆာ (Consul) များ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ရောမအထက်လွှတ်တော် (Senate) အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ သတ်မှတ်ထားသော နေရာအသီးသီးတွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ငါးရာကျော် ထိုင်နေကြပြီး ယခုနှစ်အတွက် ရွေးကောက်ခံထားရသော ကွန်ဆာနှစ်ဦးမှာ ခန်းမအလယ်တွင် ရပ်နေကြသည်။ သူတို့၏ နောက်ကွယ်တွင် ပရိတ်တာ (Praetor) ခုနစ်ဦး (မူလက ရှစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ဂရာဘို မရှိတော့ချေ) ထိုင်နေကြသည်။

ကွန်ဆာ မားကပ်စ် ထရီမန်းတီးယပ်စ် ဗာရို လူကူးလပ်စ် (Marcus Terentius Varro Lucullus) သည် အာဏာရှင် ဆူလာ လက်ထက်က ထိပ်တန်းစစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သူ လူစီးယပ်စ် လီစီးနီးယပ်စ် လူကူးလပ်စ်၏ ညီငယ် ဖြစ်သည်။ ယမန်နှစ်က လီစီးနီးယပ်စ် လူကူးလပ်စ်၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသဖြင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ဘုရင်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ထွက်ခွာသွားခဲ့သော်လည်း ရောမတွင် သူ၏ဩဇာမှာ မကွယ်ပျောက်သေးချေ။ ဗာရို လူကူးလပ်စ်သည် သူ၏အစ်ကိုဖြစ်သူက ဆူလာဂိုဏ်းအတွင်း ဩဇာကြီးမားမှုကြောင့် ယခုနှစ်အတွက် ကွန်ဆာအဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗာရို လူကူးလပ်စ်သည် အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ အရှိန်အဝါဖြင့် အာဏာရလာခဲ့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာလည်း အာရှမိုင်းနားတွင် နှစ်ရှည်လများ စစ်မြေပြင်၌ ကျင်လည်ခဲ့ကာ စစ်မှုထမ်းကောင်း တံဆိပ်များစွာ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူ၏ စွမ်းဆောင်ရည်မှာ အားနည်းလှသည်မဟုတ်သဖြင့် အမတ်အများစုက သူ့ကို ကွန်ဆာအဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သန်မာထွားကြိုင်းသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသည့် ဗာရိုသည် ခန်းမတစ်ခုလုံးကို ဝေ့ကြည့်လိုက်ပြီးနောက် ဩဇာပါသော အသံဖြင့် ဆိုသည်မှာ— "ကျွန်တော့်ဆီကို စစ်သတင်းတစ်ပုဒ် ခုလေးတင် ရောက်လာပါတယ်။ ဂရာဘို ဦးဆောင်တဲ့ စစ်တပ်ဟာ ဗီဆူးဗီးယပ်စ် တောင်ခြေမှာ အရှက်တကွဲ စစ်ရှုံးခဲ့ရပြီ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ကျဆုံးသွားသလို စစ်သည်ထက်ဝက်ကျော် သေကျေဒဏ်ရာရခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီ ဂလေဒီယေတာတွေကို ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုကလည်း ကျရှုံးခဲ့ရပြီ။ ဒါကြောင့် ပုန်ကန်နေတဲ့ ကျွန်တစ်စုကို အမြန်ဆုံး နှိမ်နင်းဖို့ စစ်တပ်အသစ်တစ်ခုကို ထပ်မံဖွဲ့စည်းဖို့ ကျွန်တော် အဆိုပြုပါတယ်!"

ရောမစစ်တပ် ရှုံးနိမ့်သည့် သတင်းကို ကြားရသော်လည်း ခန်းမနောက်တန်းမှ အမတ်အချို့သာ အံ့သြတုန်လှုပ်ဟန် ပြကြသည်။ အမှန်စင်စစ် ကမ်ပေးနီးယား (Campania) ဒေသမှာ ရောမနှင့် အလွန်နီးကပ်ပြီး ရာသီဥတု ကောင်းမွန်ကာ မြေဆီလွှာ ကောင်းမွန်လှသဖြင့် အမတ်အများစုမှာ ထိုဒေသတွင် ခြံဝင်းများနှင့် ဗီလာများ ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီး အခြေအနေကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်နေကြသူများ ဖြစ်သဖြင့် ကြိုတင် သိထားကြပြီး ဖြစ်သည်။

အခြား ကွန်ဆာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂါယပ်စ် ကတ်စီယပ်စ် လောင်ဂျီနပ်စ် (Gaius Cassius Longinus) သည်လည်း ဗာရိုနှင့် ကြိုတင် ညှိနှိုင်းထားပုံရပြီး ချက်ချင်းပင် ထောက်ခံစကား ဆိုလာသည်မှာ— "ဗာရိုရဲ့ အဆိုပြုချက်ကို ကျွန်တော် သဘောတူပါတယ်။ ဒီပုန်ကန်မှုကို အမြန်ဆုံး နှိမ်နင်းပြီး ကမ်ပေးနီးယားမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး ပြန်လည် ဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့ စစ်တပ်ကို ချက်ချင်း စေလွှတ်ရပါလိမ့်မယ်!"

ကွန်ဆာနှစ်ဦးစလုံးက သဘောထားဖော်ပြပြီးနောက် အားလုံး၏ အကြည့်မှာ အထက်လွှတ်တော်၏ ပထမတန်း၊ ဘယ်ဘက် အစွန်ဆုံးနေရာတွင် ထိုင်နေသော အမတ်ကြီးတစ်ဦးထံသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သူကား ကွင်တပ်စ် လူတေးတီးယပ်စ် ကတ်တူးလပ်စ် (Quintus Lutatius Catulus) ဖြစ်သည်။ သူသည် ရောမ၏ ကွန်ဆာဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သလို အာဏာရှင် ဆူလာ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် ယုံကြည်ရဆုံး မဟာမိတ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ရောမတွင် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်သူအဖြစ် ကျော်ကြားသူ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဆူလာသည် ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း မီးလောင်ခဲ့သော ဂျူပီတာ နတ်ကျောင်းကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ရန် သူ့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ သူသည် နတ်ကျောင်းကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း ဆူလာ၏ အမည်ကို နတ်ကျောင်း၏ ခုံးတန်းတွင် ထွင်းထုရန် ဆူလာကိုယ်တိုင် အမိန့်ပေးသည်ကိုမူ ကတ်တူးလပ်စ်က ရဲဝံ့စွာ ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ဆူလာ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကြောင့် လူအများ၏ မကျေနပ်မှုကို သိမြင်ထားသော ကတ်တူးလပ်စ်သည် အာဏာကြီးမားလှသော ဆူလာကို ဆန့်ကျင်ပြီး သူ၏ အမည်ကိုသာ ထွင်းထုခဲ့သည်။ ဆူလာမှာ ဒေါသထွက်ခဲ့သော်လည်း ကတ်တူးလပ်စ်ကို ဘာမှမတတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ရောမပြည်သူများ၏ ချီးမွမ်းမှုကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။

ယခုအခါ လေးစားရသော အကြီးအကဲ အမတ်ကြီး ကတ်တူးလပ်စ်သည် သူ၏ ခရမ်းရောင်အနားသတ် ပါသော တိုဂါ ဝတ်ရုံကို ညင်သာစွာ ပြင်လိုက်ပြီး အေးအေးလူလူပင် ထရပ်လိုက်သည်။ အသက်အရွယ် ရလာသော်လည်း သူ၏ အသံမှာ ကြည်လင်ပြတ်သားဆဲပင်— "ဒီပုန်ကန်မှုကို နှိမ်နင်းဖို့ စစ်တပ်လွှတ်ရမယ် ဆိုတာကိုတော့ ဒီမှာရှိတဲ့ သူအားလုံး သဘောတူကြမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ စစ်သည် ဘယ်လောက် လွှတ်ရမလဲ? ဘယ်သူက ဦးဆောင်မလဲ? ဆိုတာကိုတော့ ငါတို့ သေချာ စဉ်းစားဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။ ဂရာဘိုဟာ သတိဝီရိယရှိသူဖြစ်သလို စစ်ရေးစွမ်းရည်လည်း အားနည်းသူ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါတောင် သူ စစ်ရှုံးပြီး ကျဆုံးခဲ့ရတယ်။ ဒီပုန်ကန်သူတွေရဲ့ အင်အားကို ငါတို့ အထူး ဂရုပြုသင့်တယ် မဟုတ်လား?"

သူ၏ စကားမဆုံးမီမှာပင် သူ၏ ဘေးတွင် ထိုင်နေသော အခြား အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ထရပ်ကာ ကျယ်လောင်စွာ ဆိုသည်မှာ— "ကျွန်တော် သိထားရတဲ့ အခြေအနေအရဆိုရင် ဂရာဘိုဟာ တကယ့် လူမိုက်တစ်ယောက်ပဲ! သူဟာ အဲဒီ ကျွန်တွေကို အနိုင်တိုက်နေပြီဖြစ်လို့ ဆက်ပြီး လိုက်တိုက်ရင်တင် အောင်ပွဲရမှာ သေချာနေတာ။ ဒါပေမဲ့ သူဟာ သတိလွန်ကဲပြီး ပုန်ကန်သူတွေကို တောင်ပေါ်မှာ ပိတ်မိနေအောင်ပဲ လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။ စခန်းရဲ့ ကာကွယ်ရေးကိုလည်း အားမကောင်းအောင် လုပ်ထားမိတော့ အဲဒီ ကျွန်တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံလိုက်ရတာပေါ့။ ဒါကြောင့် ဒါဟာ ဂလေဒီယေတာတွေ တော်လို့ မဟုတ်ဘဲ ဂရာဘိုရဲ့ အသုံးမကျမှုကြောင့်ပဲ ဖြစ်တယ်! အရင်လိုပဲ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိတဲ့ စစ်သူကြီးတစ်ယောက်နဲ့ စစ်သည် ၃,၀၀၀ လွှတ်လိုက်ရင်တင် လုံလောက်ပြီလို့ ကျွန်တော် ယူဆပါတယ်!"

အကြီးအကဲ အမတ်ကြီး၏ ထင်မြင်ချက်ကို တိုက်ရိုက် ဆန့်ကျင်လိုက်သူမှာ ပတ်ဘလီယပ်စ် ကော်နီးလီးယပ်စ် စီးသီးဂပ်စ် (Publius Cornelius Cethegus) ဖြစ်သည်။ သူသည်လည်း အထက်လွှတ်တော်တွင် ဩဇာကြီးမားသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ကတ်တူးလပ်စ် အကြီးအကဲ အမတ်ကြီး ဖြစ်လာသည်ကို မကျေမနပ် ဖြစ်နေသူဖြစ်ပြီး သူကိုယ်တိုင်က ပို၍ အရည်အချင်းရှိသည်ဟု ယူဆထားသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့ နှစ်ဦး၏ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုမှာ အထက်လွှတ်တော်တွင် အထူးအဆန်း မဟုတ်တော့ချေ။

အမတ်အများစုမှာ စီးသီးဂပ်စ်၏ အမြင်ကို အတွင်းစိတ်တွင် သဘောတူကြသည်။ ရောမစစ်တပ် အရှက်တကွဲ စစ်ရှုံးခဲ့သော်လည်း သူတို့သည် ပုန်ကန်သူများ၏ တိုက်ခိုက်ရေးစွမ်းရည်ကို လုံးဝ အထင်မကြီးကြဘဲ ဂရာဘို၏ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သို့သော် ကမ်ပေးနီးယားတွင် ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပွားနေသည်မှာ နှစ်လကျော် ကြာမြင့်လာပြီဖြစ်ပြီး အခြေအနေမှာ ပိုမို ဆိုးရွားလာနေသဖြင့် အင်အား ပိုမိုတိုးမြှင့် စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ အခြေအတင် ဆွေးနွေးပြီးနောက် စစ်သည်တစ်တပ်ရင်း (Legion) ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဂလေဒီယေတာနှင့် ကျွန်တစ်စုကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် ကွန်ဆာကိုယ်တိုင် သွားရန် မလိုအပ်ဟု ယူဆကြသဖြင့် ပရိတ်တာများထဲမှ တစ်ဦးကိုသာ စစ်သူကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ယခင်က စစ်ထွက်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသော ပရိတ်တာများသည် ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ တာဝန်ယူရန် တက်ကြွစွာ ဆန္ဒပြုလာကြသည်။ နိမ့်ကျသော ကျွန်များကို နှိမ်နင်းခြင်းမှာ ဂုဏ်ယူစရာ မဟုတ်သော်လည်း ရောမစစ်တပ်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည့် ပုန်ကန်သူများကို ပြန်လည် ခြေမှုန်းနိုင်ပါက ပြည်သူများ၏ ချီးမွမ်းမှုကို ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အမတ်အများစုသည် ပရိတ်တာ ပတ်ဘလီယပ်စ် ဗာလီရီးယပ်စ် (Publius Valerius) ကို ရွေးချယ်လိုက်ကြသည်။ သူသည် ယခင်က ဆူလာ၏ လက်အောက်တွင် အာရှမိုင်းနား၌ စစ်မှုထမ်းခဲ့ဖူးသည့် အတွေ့အကြုံများကြောင့် အမတ်များ၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အစည်းအဝေး ပြီးဆုံး၍ အမတ်များ ပြန်လည် ထွက်ခွာလာကြစဉ်— "ကရပ်ဆက်စ်! ကရပ်ဆက်စ်! ခဏလောက် စောင့်ဦး!" ဟု လူလတ်ပိုင်း တစ်ဦးက အော်ဟစ်ကာ အထက်လွှတ်တော်ထဲမှ ပြေးထွက်လာသည်။ ထိုအော်သံကြောင့် လှေကားထစ်များပေါ်မှ ဆင်းနေသော အမတ်တစ်ဦးမှာ ရပ်တန့်ကာ လှည့်ကြည့်လိုက်သည်။ သူသည် အရပ်ရှည်ပြီး လေးထောင့်ကျကျ မျက်နှာထားရှိကာ နဖူးပြင် ကျယ်သူဖြစ်သည်။ နှာတံ ပေါ်လွင်ပြီး ထူထဲသော မျက်ခုံးမွှေးနှင့် မျက်လုံးကြီးများမှာ ထက်မြက်သော အကြည့်ကို ဖော်ဆောင်နေသော်လည်း သူ၏ ပြုံးရွှင်သော မျက်နှာမှာမူ ဖော်ရွေမှုကို ပေးစွမ်းနေသည်။ သူကား ရောမ၏ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သူ ပရိတ်တာ မားကပ်စ် လီစီးနီးယပ်စ် ကရပ်ဆက်စ် (Marcus Licinius Crassus) ပင် ဖြစ်သည်။

သူ့ကို ခေါ်နေသူကို မြင်လိုက်ရသောအခါ ကရပ်ဆက်စ်သည် ပိုမို ပြုံးရွှင်သွားပြီး— "ဆူလာ... မင်း ဘာတွေ အရေးတကြီး ဖြစ်နေလို့ ငါ့ကို ဒီလို အော်ခေါ်နေရတာလဲ?" ဟု မေးလိုက်သည်။ ပတ်ဘလီယပ်စ် ကော်နီးလီးယပ်စ် ဆူလာသည် အာဏာရှင် ဆူလာ၏ တူတော်မောင် ဖြစ်သည်။ ဆူလာ ရောမကို သိမ်းပိုက်စဉ်က သူသည် ကရပ်ဆက်စ်နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံရေးရန်သူများကို နှိမ်နင်းကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် သူတို့ နှစ်ဦးမှာ အလွန် ရင်းနှီးကြသည်။

ဆူလာငယ်သည် ကရပ်ဆက်စ်ကို လူလစ်ရာဘက်သို့ ဆွဲခေါ်သွားပြီး တိုးတိုးလေး မေးသည်မှာ— "ဘာလို့ မင်းက တခြားလူတွေလို စစ်ထွက်ဖို့ ဆန္ဒမပြုခဲ့တာလဲ? ဒါဟာ ဂုဏ်သိက္ခာ ရနိုင်မယ့် အခွင့်အရေးကောင်းကြီးပဲလေ! စစ်ရေးအရဆိုရင်လည်း ဗာလီရီးယပ်စ်ဟာ မင်းရဲ့ ပြိုင်ဘက် မဟုတ်ပါဘူး။"