အခန်း (၂၄) - ရောမစစ်တပ်၏ ရောက်ရှိလာခြင်း

မက်ဆီမတ်စ် မျက်တောင်တခတ်ခတ်ဖြင့် အံ့သြသွားကာ "မင်း စာဖတ်တတ်တာလား"

"ဂဏန်းသင်္ချာရော တွက်တတ်လား"

လယ်ယာတစ်ခုကို စီမံခန့်ခွဲရန်မှာ စာရေးစာဖတ်နှင့် အတွက်အချက် အခြေခံထက်မက ပိုမိုလိုအပ်သည်မဟုတ်ပါလား။ လေ့လာမှုတွင် စိတ်ဝင်စားစွာ နစ်မြောနေသည့် ဗိုရီနပ်စ်ကို ကြည့်ရင်း မက်ဆီမတ်စ်တစ်ယောက် မိမိ၏ ရိက္ခာအဖွဲ့တွင် ရှားပါးလှသည့် ပါရမီရှင်တစ်ဦးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း သိလိုက်သည်။ ဂါယပ်စ်၏နေရာတွင် ဂိုဒေါင်စောင့်ခိုင်းထားရန်မှာ နှမြောစရာကောင်းလှသည်။ သူ ခဏမျှ စဉ်းစားပြီးနောက် "ဗိုရီနပ်စ်၊ ဒီနေ့ကစပြီး မင်း မီးဖိုချောင်ကို သွားစရာမလိုတော့ဘူး။ ငါ့နားမှာပဲနေပြီး တစ်ဖွဲ့လုံးရဲ့ ရိက္ခာရေးရာကိစ္စတွေကို ကူညီကိုင်တွယ်ပေးတော့" ဟု ပြောလိုက်သည်။

"ဗျာ..." ဗိုရီနပ်စ် တစ်ယောက် အံ့အားသင့်ကာ မော့ကြည့်လာသည်။

မက်ဆီမတ်စ် စကားပြန်ပြောမည်အပြုတွင် လူတစ်ယောက် အခန်းထဲသို့ အလောတကြီး ပြေးဝင်လာကာ "အဖွဲ့... အဖွဲ့မှူး၊ စပါတာကပ်စ်က အစည်းအဝေးလုပ်ဖို့ ခေါ်နေပါတယ်"

ဝင်လာသူမှာ ပီဂါရစ်ဖြစ်နေသဖြင့် မက်ဆီမတ်စ် အံ့သြသွားကာ "မင်းက ဘာလို့ ဒီလောက် စောစောပြန်ရောက်လာတာလဲ"

"ဟို... ရောမစစ်တပ် ရောက်လာပြီဗျ" ပီဂါရစ်မှာ အမောတကောနှင့် ပြောရှာသည်။

ဗိုရီနပ်စ်၏ လက်များ တုန်ရင်သွားကာ ကိုင်ထားသည့် ပါပုရပ်စ် စာရွက်များ ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့ လျောကျသွားတော့သည်။

"အိုမာကယ်ရဲ့ လူတွေက ရောမစစ်တပ်ကို လှမ်းမြင်ခဲ့ကြတယ်။ သူတို့ နာပိုလက် (Napolet) ထဲကို ဝင်သွားတာ တွေ့လိုက်ရတယ်၊ ငါတို့ဆီကို ဦးတည်လာနေတာ သေချာတယ်၊ အဲဒါကြောင့် သတင်းရရချင်း ပထမတပ်ရင်းနဲ့အတူ ချက်ချင်း ပြန်လာခဲ့တာပဲ" ဟု စပါတာကပ်စ်က သူသိသမျှ အခြေအနေကို အားလုံးကို ပြောပြလိုက်သည်။

"ရောမစစ်သား ဘယ်လောက်တောင် ရှိလဲ" ခရော့စ် (Crixus) က စိတ်လှုပ်ရှားစွာ မေးသည်။

"နှစ်ထောင်နဲ့ သုံးထောင်ကြားလောက်ရှိမယ်၊ လက်နက်အပြည့်အစုံနဲ့ လင်းယုန်အလံတွေလည်း ပါလာတယ်၊ မြင်းစီးစစ်သည် တစ်ရာကျော်လောက်လည်း ပါတယ်။"

"နှစ်ထောင်လား သုံးထောင်လား၊ သေသေချာချာ မသိဘူးလား" ဟာမီလ်ကာ (Hamilcar) က စိတ်မရှည်စွာ မေးလိုက်သည်။

"ဟာမီလ်ကာ... လူတိုင်းက မင်းလို အတွက်အချက်မှာ ပါရမီပါတာ မဟုတ်ဘူးလေ။ အိုမာကယ်ရဲ့ လူတွေက သူတို့တာဝန်ကို ကျေပွန်အောင်ထမ်းဆောင်ပြီး ဗီဆူးဗီးယပ်စ် (Vesuvius) နယ်မြေကျော်တဲ့အထိ ကင်းထောက်ခဲ့လို့ ရောမစစ်တပ်ရဲ့ ခြေရာကို အချိန်မီ တွေ့ခဲ့တာပဲ၊ အရေအတွက်ကို ခန့်မှန်းနိုင်တာတင် ချီးကျူးစရာပဲ" ဟု စပါတာကပ်စ်က မြင်းစီးကင်းထောက်အဖွဲ့ဘက်မှ ကာကွယ်ပြောဆိုပေးလိုက်သည်။

"ကျွန်တော် နားလည်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ လူတစ်ထောင် ကွာခြားချက်က ငါတို့ရဲ့ စစ်ဗျူဟာအပေါ် အများကြီး သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်လို့ပါ" ဟာမီလ်ကာမှာ စိုးရိမ်စိတ် လွန်ကဲနေသည်။

"ဘယ်လောက်ပဲလာလာ ဂရုစိုက်နေစရာမလိုဘူး၊ ရောမတွေ ပေါ်လာရဲရင် ဖလော်ရာနတ်ကျောင်းမှာတုန်းကလိုပဲ ငါတို့ အကုန်လုံးကို အပိုင်းပိုင်းဖြတ်ပစ်မယ်" ဟု အီနိုမိုင်း (Oenomaus) က ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောသည်။

"စပါတာကပ်စ် ပြောသလိုပဲ၊ ဒီတစ်ခါလာမှာက ကာပူအာမြို့စောင့်တပ်နဲ့ မတူဘူး၊ ရောမစစ်တပ် အစစ်အမှန်ပဲ။ သူတို့မှာ လက်နက်ကိရိယာ အပြည့်အစုံရှိသလို မြင်းတပ်လည်း ပါလာတယ်။ ငါတို့ဘက်မှာတော့ လက်နက်ကိုင်ထားတာ ငါးရာတောင် မပြည့်သေးဘူး၊ ကျန်တဲ့သူတွေက တုတ်တွေ၊ လယ်ယာသုံးကိရိယာတွေပဲ ကိုင်ထားတာ။ ရောမစစ်တပ်ကို ဘယ်လို ရင်ဆိုင်မလဲ" အန်တိုနစ်က စိုးရိမ်မှုကို ထုတ်ဖော်ပြသည်။

"တုတ်နဲ့လည်း လူသတ်လို့ရတာပဲ၊ ငါတို့ဘက်မှာ လူအင်အား ပိုများတယ်လေ။ အချိန်တန်ရင် အားလုံး ဝိုင်းအုံပြီး တိုက်ကြမှာပေါ့။ သူတို့ လက်နက်ကောင်းတာ မကောင်းတာ အရေးမကြီးဘူး၊ ကျောင်းကနေ ထွက်ပြေးခဲ့တုန်းကလိုပဲ ငါတို့ သူတို့ကို သတ်ပစ်နိုင်မှာပါ" ခရော့စ်က ယုံကြည်မှုအပြည့်နှင့် ပြောသည်။

"မင်းနဲ့ ငါတို့လို ရေရှည်လေ့ကျင့်ထားတဲ့ ဂလက်ဒီယေတာတွေအတွက်တော့ တုတ်နဲ့သတ်ဖို့ လွယ်တာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ငါတို့လူတွေရဲ့ အများစုက ပေါက်ပြားနဲ့ ထွန်တုံးကိုပဲ ကိုင်ခဲ့ဖူးကြတာ၊ လူသတ်ဖို့ ဝေလာဝေး ရောမစစ်တပ်ကို ရင်ဆိုင်ဖို့တောင် သတ္တိမရှိကြဘူး" အန်တိုနစ်က သတိပေးလိုက်သည်။

"ဒါဆိုရင်လည်း ရောမတွေ ရောက်လာတာနဲ့ လက်နက်ချလိုက်ကြတာပေါ့" ခရော့စ်က ခနဲ့တဲ့တဲ့ ပြန်ပြောသည်။

"ငါ့လူတွေက ရောမတွေကို မကြောက်ဘူး။ သူတို့လာရင် ငါကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ပြီး ငါ့ရဲ့ တတိယတပ်ရင်းရဲ့ အစွမ်းကို ပြလိုက်မယ်" အီနိုမိုင်းက ဝါကြွားစွာ ဆိုသည်။

"တော်ကြတော့!" စပါတာကပ်စ်က အားလုံးကို ငြိမ်သက်သွားစေရန် စူးရှစွာ ကြည့်လိုက်ပြီး တည်ငြိမ်သောလေသံဖြင့် "ငါတို့ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်က 'ရောမကို တော်လှန်စို့၊ လွတ်လပ်မှုအတွက် တိုက်ပွဲဝင်စို့' ဆိုတာ မမေ့နဲ့။ ကျွန်တွေက ငါတို့ကို ယုံကြည်လို့ လာပူးပေါင်းကြတာ။ ဒါကြောင့် ဒီတိုက်ပွဲက ရှောင်လွှဲလို့မရဘူး။ ငါတို့လည်း ဒါကို ပြင်ဆင်ထားပြီးသား မဟုတ်လား။ ဒါပေမဲ့ အန်တိုနစ်ပြောတာကိုလည်း သတိထားဖို့ လိုတယ်။ ရောမစစ်တပ်က မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရောက်လာတော့ ငါတို့လူတွေက လေ့ကျင့်မှုရော လက်နက်ရော အားနည်းနေသေးတယ်။ တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်ရင် ငါတို့ပဲ ခံရလိမ့်မယ်။ အဲဒါကြောင့် ငါ့အကြံကတော့—"

စပါတာကပ်စ်က ခဏမျှ စဉ်းစားကာ ဆက်ပြောသည်။ "...ရောမတွေ အရင်တိုက်လာတာကို စောင့်မယ်၊ ပြီးရင် တောင်ကုန်းပေါ်မှာ စခန်းကို ကျောပေးပြီး တပ်တည်မယ်။ အခု စခန်းက ညီအစ်ကိုတွေရဲ့ အိမ်ပဲ၊ အိမ်ကို ကာကွယ်ဖို့ဆိုရင် သူတို့ အသက်ပေး တိုက်ကြလိမ့်မယ်။ အဲဒါက ရောမမြင်းတပ်တွေ ဘေးကနေ ဝိုင်းမတိုက်နိုင်အောင်လည်း ကာကွယ်ပြီးသား ဖြစ်လိမ့်မယ်။ ငါတို့က အမြင့်ကနေ ခုခံမယ်၊ ရောမတွေက အောက်ကနေ တက်တိုက်ရမယ်။ လျှိုစောင်းက သိပ်မမတ်ပေမယ့် ချပ်ဝတ်တန်ဆာတွေနဲ့ဆိုတော့ သူတို့အတွက် တက်ရတာ ပင်ပန်းလိမ့်မယ်။ ပထမအချီ တိုက်စစ်ကိုသာ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရင် ငါတို့ အနိုင်ရမှာပဲ!"

စပါတာကပ်စ်၏ စကားကြောင့် လူတိုင်း စိတ်ဓာတ်တက်ကြွသွားကြသည်။

"ဒါပေမဲ့ ရောမတွေက ငနုံငအတွေ မဟုတ်ဘူး။ ငါတို့ တပ်တည်ထားတာ မြင်ရင် မိုက်မိုက်ကန်းကန်း တက်တိုက်မှာ မဟုတ်ဘူး" ဟု အန်တိုနစ်က ကန့်ကွက်ပြန်သည်။

"အဲဒါ မပူပါနဲ့။ ငါတို့ တောင်ပေါ်မှာ တပ်တည်ထားတာ မြင်ရင်တောင် ရောမတွေ တက်တိုက်မှာပဲ" ဟာမီလ်ကာက ရှင်းပြသည်။ "ငါ ရောမစစ်တပ်ထဲမှာ နေခဲ့ဖူးလို့ သူတို့အကြောင်း သိတယ်။ ရောမတွေက အခု မြေထဲပင်လယ်ရဲ့ အရှင်သခင်တွေ၊ သူတို့မျက်လုံးထဲမှာ ငါတို့က နိမ့်ကျတဲ့ ကျွန်တွေပဲ။ အကာအကွယ်မပါ လက်နက်မစုံတဲ့ ငါတို့ကိုတောင် ရောမစစ်တပ်က မတိုက်ရဲဘူးဆိုရင် သူတို့တစ်မျိုးသားလုံးရဲ့ လှောင်ပြောင်တာကို ခံရလိမ့်မယ်။"

"စပါတာကပ်စ် ပြောတာ မှန်တယ်။ ဒီအတိုင်းပဲ လုပ်ကြစို့!" ခရော့စ်က အကျယ်ကြီး အော်ပြောကာ ထောက်ခံလိုက်သဖြင့် ဘယ်သူမှ ကန့်ကွက်သူ မရှိတော့ပေ။

ထို့နောက် စပါတာကပ်စ်က ဆက်လက်ညွှန်ကြားသည်။ "ရောမတွေ မတိုက်လာခင်အထိ ငါတို့လူတွေ တောင်အောက်ကို ထပ်မဆင်းရဘူး။ ရောမတွေ ချောင်းမြောင်းတိုက်ခိုက်မှာကို ကာကွယ်ရမယ်။ ရတဲ့အချိန်အတွင်းမှာ ညီအစ်ကိုတွေကို စစ်ရေးလေ့ကျင့်ပေးရမယ်၊ အနည်းဆုံးတော့ စစ်ကြောင်းစီနည်းနဲ့ တိုက်စစ်အမိန့်တွေကို နားလည်အောင် သင်ပေးရမယ်။ အိုမာကယ်ရဲ့ ကင်းထောက်အဖွဲ့ကလည်း ရောမစစ်တပ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို အမြဲစောင့်ကြည့်ပြီး သတင်းပို့နေရမယ်။"

"မက်ဆီမတ်စ်" ဟာမီလ်ကာက ချက်ချင်း လှမ်းပြောသည်။ "ဒီနေ့ကစပြီး တိုက်ပွဲပြီးတဲ့အထိ မင်းရဲ့ ရိက္ခာအဖွဲ့က ထမင်းဝိုင်းမှာ အသားဟင်း ပိုကျွေးရမယ်။ စစ်သည်တွေ ဗိုက်ဝဝလင်လင် စားရမယ်၊ အဲဒါမှ လေ့ကျင့်ဖို့နဲ့ တိုက်ဖို့ အင်အားရှိမှာ။"

"နားလည်ပါပြီ၊ အက်ခရိုနစ်နဲ့ သူ့အဖွဲ့ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် လုပ်ခိုင်းလိုက်ပါ့မယ်" ဟု မက်ဆီမတ်စ်က ချက်ချင်း တုံ့ပြန်လိုက်သည်။

"ကဲ... အားလုံး ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ။ လူစုခွဲကြစို့၊ ကိုယ့်တပ်ဆီကိုယ် အမြန်ပြန်ပြီး လေ့ကျင့်ကြ" ဟု စပါတာကပ်စ်က အစည်းအဝေးကို နိဂုံးချုပ်လိုက်သည်။

အားလုံး ထွက်သွားကြသည့်အခါ မက်ဆီမတ်စ်မှာ အနောက်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးတွင် သူ ဘာမှ ဝင်မပြောခဲ့သော်လည်း ရောမစစ်တပ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရမည့် ပထမဆုံးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍက ဘယ်နေရာမှာ ရှိမလဲဆိုသည်ကို တွေးတောနေမိသည်။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် စပါတာကပ်စ် ပုန်ကန်မှုအကြောင်းကို အကျဉ်းမျှသာ ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်း ရုပ်ရှင်နှင့် ဝတ္ထုများတွင်မူ အမျိုးမျိုး ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အဓိက အချက်အချို့မှာမူ အမြဲတမ်း တူညီနေလေ့ရှိသည်။ မက်ဆီမတ်စ်သည် ဧည့်ခန်းပြတင်းပေါက်မှတစ်ဆင့် တောင်ကုန်းများဆီသို့ အလိုလို ငေးကြည့်နေမိတော့သည်။

နောက်ထပ် နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ပုန်ကန်သူများမှာ လေ့ကျင့်မှုကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသော်လည်း ရောမစစ်တပ်၏ အရိပ်အယောင်ကို မတွေ့ရသေးပေ။ အိုမာကယ်၏ ကင်းထောက်များမှာလည်း နာပိုလက် အနီးအနားသို့ ချဉ်းကပ်သည့်အခါ ရောမမြင်းတပ်၏ ဟန့်တားခြင်းကို ခံနေရသဖြင့် သတင်းအချက်အလက် မရရှိနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေသည်။ ရောမမြင်းတပ်အချို့မှာ စပျစ်ခြံ တောင်အောက်ခြေအထိပင် လာရောက်ကင်းလှည့်နေကြသည်။

တတိယမြောက်နေ့ နံနက်ခင်းတွင် မက်ဆီမတ်စ်တစ်ယောက် ဗိုရီနပ်စ်ထံမှ သိုးမွေးမြူခြင်းနှင့် အစားအစာ စိုက်ပျိုးခြင်းအကြောင်း မေးမြန်းနေစဉ် "ဝူးးးး!..." ဟူသော ကြေးခရာသံ ရှည်ကြီး ထွက်ပေါ်လာသည်။

'ရောမတွေ ရောက်လာပြီလား!...' မက်ဆီမတ်စ် ချက်ချင်း ထရပ်ကာ အခန်းထဲမှ ပြေးထွက်သွားတော့သည်။

အပြင်ဘက် စခန်းတစ်ခုလုံးမှာလည်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်နေပြီး တပ်ကြပ်များ၏ အော်ဟစ်သံများ၊ စစ်သည်များ တပ်စုရန် ပြေးလွှားနေသည့် အသံများဖြင့် ဆူညံနေသည်။ မက်ဆီမတ်စ်သည် စခန်းကို ဖြတ်ပြေးလာစဉ် တောင်စောင်းပေါ်ရှိ ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်တွင် ရပ်ကာ အနောက်ဘက်သို့ ငေးကြည့်နေသည့် ဟာမီလ်ကာကို လှမ်းမြင်လိုက်ရလေသည်။