အခန်း (၅) - လောကအလယ်မှ စစ်ဘုရင်အသီးသီးနှင့် ဆုံစည်းခြင်း

... လျှိုပေ့၏ ခဏတာ တုံ့ဆိုင်းသွားမှုကို ချန်းရှီ အမိအရ မြင်လိုက်ရသဖြင့် စိတ်ထဲမှ တိတ်တဆိတ် ရယ်မောမိသွားသည်။ ဤအချိန်၌ လျှိုရွှမ်တယ်ကို သိသူဟူ၍ အခြေခံအားဖြင့် မရှိသလောက်ပင်။ လျှိုပေ့သည် 'ဘုရင့်ဦးရီးတော်' သို့မဟုတ် 'ဟန်ကျုန်းမင်းကြီး' ဟု အမည်မတွင်သေးပေ။ အမှန်တကယ်တော့ သာမန်အရပ်သားတစ်ဦးမျှသာ ရှိသေးသည့် သူ့ကို မည်သူက သိပါမည်နည်း။

"မင်းက ပညာတတ်တစ်ယောက် ဖြစ်နေမှတော့ ငါ့စခန်းကို မလာခင် မင်းအတွက် အကူအညီ လိုအပ်တာမျိုး ရှိလား"

လျှိုပေ့က သဘောကောင်းစွာဖြင့် လက်ဟန်ပြရင်း ချန်းရှီအတွက် လမ်းခင်းပေးလိုက်သည်။

"ကျွန်တော် ခရီးသွားနေတာ ကြာပါပြီ။ အဝေးကနေ မီးခိုးတွေ မြင်ရလို့ ဒီည သောင်တင်ရအောင် ခိုလှုံခွင့်လာတောင်းတာပါ။ စစ်သူကြီးရဲ့ တပ်စခန်း ဖြစ်နေလိမ့်မယ်လို့တော့ မမျှော်လင့်ထားမိဘူး"

ချန်းရှီက လျှိုပေ့ကို ပါးပါးနပ်နပ်ပင် မြှောက်ပေးလိုက်သည်။ ချောင်းချောင်း၏ ရထားလုံးပေါ်သို့ လမ်းကြုံမလိုက်ပါခဲ့ရသဖြင့် လျှိုပေ့နှင့် ပူးပေါင်းရသည်မှာလည်း မဆိုးလှဟု သူ တွေးမိသည်။ လျှိုပေ့၏ လက်ရှိအခြေအနေကို ချန်းရှီ မသိဘဲ နေပါမည်လော။ ကုန်းစွန်းဇန့်၏ စစ်တပ်အတွင်း၌ မှီခိုလျက် စစ်ဘုရင်များနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်အောင် လိုက်ပါနေသည့် အခြေမဲ့အော်မြစ်တစ်ဦးမျှသာ ဖြစ်သည်ကို အထင်အရှား သိမြင်နိုင်သည်။ စစ်တပ်မရှိ၊ နောက်လိုက်မရှိ၊ နယ်မြေမရှိ၊ ငွေကြေးမရှိသည့် အလုပ်လက်မဲ့ လှည့်လည်သွားလာသူတစ်ဦး... အမှန်အတိုင်း ခန့်မှန်းရလျှင် ဤအချိန်၌ လျှိုပေ့တွင် လောကကြီးကို သိမ်းပိုက်စိုးမိုးလိုသည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးကြီးမားမား ရှိဦးမည်မဟုတ်သေးပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရည်မှန်းချက်ဆိုသည်မှာ အာဏာခွန်အား ရှိလာသည်နှင့်အမျှ ကြီးထွားလာတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

"စစ်သူကြီးဆိုတဲ့ ဘွဲ့နဲ့တော့ ငါနဲ့ မထိုက်တန်ပါဘူး... တကယ်မထိုက်တန်ပါဘူး"

လျှိုပေ့က အိုးတိုးအမ်းတမ်း အပြုံးမျိုးဖြင့် ငြင်းဆိုလိုက်သော်လည်း သူ၏မျက်နှာတွင်မူ ကျေနပ်ပီတိဖြစ်သွားသည့် အရိပ်အယောင်များ အထင်အရှား ပေါ်လွင်နေသည်။

"ချောင်းချောင်းကသစ္စာဖောက် တုန်းကျိုးကို တိုက်ခိုက်ဖို့ လောကတစ်ခွင်က တရားမျှတတဲ့ ပညာတတ်တွေကို စုစည်းဖို့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ ကြားသိရပါတယ်။ ကျွန်တော်လည်း ဒီပွဲကြီးပွဲကောင်းကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့ချင်တာပါ။ ကျွန်တော့်အတွက်တော့ လောကအနှံ့ ခရီးသွားတယ်ဆိုတာ လူပေါင်းစုံနဲ့ ဆုံတွေ့ဖို့ လိုအပ်တာကြောင့်ပါပဲ"

ချန်းရှီက ပြုံးလျက် ပြောလိုက်သည်။ လျှိုပေ့သည် ချန်းရှီ၏ မြှောက်ပင့်စကားများကြောင့် အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်သွားရသဖြင့် ဘာပြန်ပြောရမှန်းပင် မသိတော့ပေ။ သူသည် ဘေးနားရှိ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်နှင့် နောက်ကွယ်က စစ်သည်နှစ်ထောင်ကို လှမ်းကြည့်လိုက်ပြီး ပညာတတ်တစ်ယောက်က ပြဿနာရှာနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟု တွေးကာ ခေါင်းညိတ်လိုက်ရင်း -

"ဒါဆိုရင်လည်း ဇီချွမ်းက မင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ရိက္ခာကို ယူပြီး ငါတို့နောက်က လိုက်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ငါ့ရဲ့ စစ်သည်တွေက အရပ်သားတွေကို ဒုက္ခပေးမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ယုံကြည်ပါတယ်"

"အရှင်ရွှမ်တယ်ကို အထူးပဲ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်"

ချန်းရှီက ပြုံးလျက် ဂါရဝပြု ကျေးဇူးတင်စကား ဆိုလိုက်သည်။

"ကျွန်တော် မကြာခင် ပြန်လာခဲ့ပါ့မယ်"

ပြောပြီးသည်နှင့် သူသည် နောက်တစ်ကြိမ် ဦးညွှတ်ကာ ဆုတ်ခွာသွားတော့သည်။

"မောင်စတုတ္ထ... နောင်ကို သေးဖွဲတဲ့ ကိစ္စလေးတွေနဲ့ ဒီလောက်အထိ ဆူဆူပူပူ မလုပ်ပါနဲ့"

ချန်းရှီ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ကျင်းကြီး၏ အစွန်းတွင် မတ်တတ်ရပ်နေဆဲဖြစ်သော ကျန်းဖေးအား လျှိုပေ့က လှမ်းပြောလိုက်သည်။

"နောင်တော်ကြီး... ကျွန်တော့်ကို မေးရင်တော့ အဲဒီကောင်လေးကို ဘာလို့ ငါတို့နောက် လိုက်ခွင့်ပြုရမှာလဲ။ စစ်တပ်က ခရီးချီနေတာ... သူ့ကို ဖမ်းမထားတာတင် သူ ကံကောင်းလှပြီ။ ကျွန်တော့်သဘောဆိုရင်တော့ သူ့ကို မောင်းထုတ်ပစ်လိုက်ပြီ။ ငါတို့က ဆွမ်ကျောက်စီမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ဆီ သွားနေတာ၊ သူ လိုက်လာရင်တောင် အထဲကို ဝင်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး။ ဘာလို့ အလကားနေရင်း အလုပ်ရှုပ်ခံနေမှာလဲ"

ကျန်းဖေးက ဟိန်းဟောက်သော အသံကြီးဖြင့် မိမိ၏ ခေါင်းနောက်စေ့ကို ကုတ်ရင်း ပြောသည်။

"လျှောက်မပြောနဲ့!"

လျှိုပေ့က ငေါက်ငမ်းလိုက်ပြီး -

"ဒီလောကကြီးမှာ စာဖတ်နိုင်၊ စာရေးနိုင်တဲ့လူဆိုတာ အနည်းအကျဉ်းပဲ ရှိတာ။ သေးဖွဲတဲ့ ကိစ္စလေးတွေနဲ့ ဘာလို့ အဲဒီလိုလူတွေကို သွားပြီး ရန်ငြိုးဖွဲ့ရမှာလဲ"

"ကျွန်တော်လည်း စာဖတ်တတ်တာပဲ..."

ကျန်းဖေးက လျှိုပေ့၏ ငေါက်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသဖြင့် ခေါင်းလေးပုကာ လေထဲတွင် တိုးတိုးလေး ညည်းတွားရှာသည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ ပင်ကိုယ်အော်သံကြီးကြောင့် တိုးတိုးလေး ညည်းတွားသော်လည်း လူတိုင်းက အတိုင်းသား ကြားလိုက်ရလေသည်။

"ဟူး... ယိသဲ၊ မှတ်ထားပါ... အခု ငါတို့က သူတစ်ပါးရဲ့ ကရုဏာရိပ်အောက်မှာ မှီခိုနေရတာ။ နောင်တော် ပေါ်ကွီ (ကုန်းစွန်းဇန့်) က ငါနဲ့ အတူတူ စာသင်ခဲ့ဖူးလို့ ငါ့အပေါ် အလွန် သဘောကောင်းတာ မှန်ပေမဲ့ သေးဖွဲတဲ့ ကိစ္စတွေနဲ့ အပိုပြဿနာတွေ မရှာသင့်ဘူး။ စောစောက လူငယ်လေးက လောကရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ မျိုးနွယ်စုကြီးတွေထဲကတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ယင်းချွမ်း ချန်မျိုးနွယ်စုက ပညာတတ်တစ်ယောက်ပဲ"

အဝါရောင်သူပုန်များကို တိုက်ခိုက်ကတည်းက မိမိနှင့်အတူ သေအတူကျေအမျှ ပါလာခဲ့သည့် ယုံကြည်ရသော နောက်လိုက်များသာ ကျန်ရှိတော့သည့်အခါတွင်မှ လျှိုပေ့က ကျန်းဖေးအား လေသံပျော့ဖြင့် ရှင်းပြရှာသည်။

"ဟူး... နောင်တော်ကြီးမှာ ဟင်္သာမင်းလို မြင့်မြတ်တဲ့ ရည်မှန်းချက်ကြီး ရှိပါလျက်နဲ့ လူယုတ်မာတွေရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုကို ခံနေရတာပဲ"

ဂွမ်ယွန့်ချန် (ဂွမ်ယု) က သူရဲကောင်းတစ်ဦး၏ စိတ်ပျက်အားမလိုအားမရ ဖြစ်မှုမျိုးဖြင့် သက်ပြင်းချလိုက်သည်။ အဝါရောင်သူပုန်ထကြွမှု ကတည်းက ငါးနှစ်မှ ခြောက်နှစ်တာ ကာလအတွင်း သူတို့ သုံးဦးစလုံးသည် တိုင်းပြည်ချစ်စိတ် အပြည့် ရှိခဲ့ကြသော်လည်း အရှေ့ဟန်ခေတ်နှောင်းပိုင်း တိုင်းပြည်ကြီး၏ အေးစက်စက် အခြေအနေများကြောင့် ရေလောင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ချိန်က ရိုးအအ ရှိခဲ့သော လျှိုပေ့သည် ယခုအခါတွင်မူ အလွန်အမင်း သတိကြီးသော လူတစ်ဦးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရပြီ။"ကဲ... ဒီအကြောင်းတွေ မပြောကြရအောင်တော့။ သူတို့ ငါတို့ကို လိုအပ်မယ့်အချိန် ဆိုတာ အမြဲတမ်း ရှိလာမှာပါ၊ နောင်တော်ဒုတိယ၊ မောင်တတိယ... စိတ်ဓာတ်မကျကြပါနဲ့"

လျှိုပေ့က စိတ်မကောင်းသလို ပြုံးရင်း ပြောလိုက်ပြီးနောက် တစ်စုံတစ်ခုကို တွေးမိသွားသကဲ့သို့ သူ၏ စစ်လိုလားသော စိတ်ဓာတ်များ ပြန်လည် နိုးကြားလာခဲ့သည်။

ချန်းရှီ တိတ်တဆိတ် ပြန်ရောက်လာသည့်အခါ ချန်လန်သည် အတော်လေး စိုးရိမ်ပူပန်နေခဲ့သော်လည်း ဘေးနားတွင် ရုတ်တရက် ပေါ်လာသော သူ့ကို မြင်ပြီး လန့်ဖျက်သွားရပြန်သည်။

"သခင်လေး ပြန်လာပြီပဲ"

မြင်းနှင်တံကို ကိုင်ထားသော အိမ်စေအိုကြီး ချန်သည် ချန်းရှီ ပေါ်လာသည်ကို မြင်မြင်ချင်း ထိုနှင်တံကိုင်ထားသည့် လက်ကို ကျောနောက်သို့ အမြန် ဝှက်လိုက်သည်။

"အဲလောက်အထိ စိုးရိမ်မနေပါနဲ့"

ချန်းရှီက ပြုံးလျက် ပြောလိုက်ပြီး -

"ကဲ... ငါတို့ သဘောကောင်းတဲ့ လူအချို့နဲ့ ဆုံခဲ့တယ်"

သူက လျှိုပေ့၏ ကျောပြင်ထက်တွင် 'လူကောင်း' ဆိုသည့် တံဆိပ်ကို ခပ်ပေါ့ပေါ့ပင် ကပ်ပေးလိုက်ရင်း -

"ရှေ့က စစ်တပ်နောက်ကပဲ လိုက်ခဲ့ကြတာပေါ့၊ သူတို့ကလည်း ဆွမ်ကျောက် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပဲ"

"ဒါက မသင့်တော်ဘူးထင်တယ် သခင်လေး"

အတွေ့အကြုံ ပိုမိုများပြားသော အိမ်စေအိုကြီး ချန်သည် ဤခေတ်ကာလရှိ စစ်တပ်များ၏ ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းကို အသေချာ သိရှိနေသည်။ စစ်တပ်များ ဖြတ်သန်းသွားလျှင် အရာအားလုံးကို ကုတ်ခြစ်သိမ်းပိုက်သွားတတ်ကြပြီး ဓားပြများ ဖြတ်သန်းသွားလျှင်မူ ရွေးချယ်လုယက်တတ်ကြသည်။ အကျဉ်းချုပ်ရလျှင် ဤခေတ်ကာလ၏ စစ်တပ်များသည် ဓားပြများထက် အနည်းငယ်မျှသာ သာလွန်ကြသည်။

"ရပါတယ်... ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်ဖက်လူက စွမ်းရည်ရှိတဲ့သူလို့ သတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။ သွားကြစို့၊ စိုးရိမ်စရာမလိုဘူး... သူတို့နောက်ကပဲ လိုက်သွား။ ကံကောင်းရင် ငါတို့ တုန်းကျိုးနဲ့တောင် ဆုံနိုင်သေးတယ်၊ အဲဒီ အနောက်လျန် စစ်သူကြီးကို ငါကိုယ်တိုင် မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့ချင်သေးတာ။ သူ လူငယ်ဘဝတုန်းကတော့ သူ့ရဲ့ ထည်ဝါလှတဲ့ အရှိန်အဝါနဲ့ လူအများအပြားကို သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့တာ"

ချန်းရှီက ထူးဆန်းသော မျက်နှာပေးဖြင့် ပြောလိုက်သည်။ စကားမစပ်... လူငယ်ဘဝက တုန်းကျိုး ဖြစ်စေ၊ လူငယ်ဘဝက တုန်းကျိုးကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စိန်ခေါ်ခဲ့သည့် ယွမ်ရှောက် ဖြစ်စေ၊ အသက်လတ်ပိုင်းတွင် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ယွမ်ရှောက်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည့် ချောင်းချောင်းဖြစ်စေ... သူတို့အားလုံးသည် အစွမ်းထက်သော အရှင်သခင်ကြီးများ၏ အရှိန်အဝါ ရှိခဲ့ကြသည်။ ကံဆိုးလှသည်မှာ လောကကြီး၏ ကြီးမားသော လမ်းကြောင်းကြီးက သူတို့လက်ထဲ ရောက်ရှိသွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင်မူ သူတို့သည် လူမိုက်များကဲ့သို့ အဆင်မပြေဆုံးသော လမ်းစဉ်များကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းပင်။

တကယ်လို့ သမိုင်းကို ပြန်လည်ရွေးချယ်ခွင့် ရှိမည်ဆိုလျှင် မိမိ၏ မူလရည်မှန်းချက်နှင့် လူငယ်ဘဝ သတ္တိစွမ်းပကားများ ရှိနေသေးသည့် တုန်းကျိုးအနေဖြင့် ထိုတစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးသော စစ်ဘုရင်များကို များစွာ အားစိုက်စရာမလိုဘဲ အမှန်တကယ် အနိုင်ယူနိုင်ပေလိမ့်မည်။ လီရူး၏ ရက်စက်မှု၊ လောကတွင် နံပါတ်တစ် ဖြစ်သော စစ်သူကြီး၏ ခွန်အား၊ အနောက်လျန် သံချပ်ကာမြင်းတပ်၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ ပင်းကျိုး ဝံပုလွေမြင်းတပ် တပ်ဦးကြီးသာ ပေါင်းစပ်လိုက်လျှင် ပြင်ဆင်မှုမရှိသော စစ်ဘုရင်များသည် အသက်ရှင်လျက် ပြန်ခွင့်ရဖို့ပင် ကံကောင်းလွန်းလှပြီ ဖြစ်သည်။

ဤသို့ တွေးမိသည့်အခါ ချန်းရှီသည် အနည်းငယ် စိတ်အားထက်သန်လာရသည်။ လောကတွင် နံပါတ်တစ် ကျော်ကြားလှသော စစ်သူကြီး လွီပုနှင့် လောကတွင် နံပါတ်တစ် စွမ်းအားကြီးလှသော စစ်မြင်း မြင်းနီရဲ ကို... စောစောက ကျန်းဖေးကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်ကို မပြောနှင့်ဦး၊ ချန်းရှီ ယုံကြည်သည်မှာ လွီပုသည် လူသားပုံသဏ္ဍာန်ဆောင်ထားသော ဒုံးကျည်တစ်စင်းကဲ့သို့ မည်သည့်ပြဿနာမျှ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ သူသည် လူသားတို့၏ အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်သော ထိုဟူလောင်တံခါးက တိုက်ပွဲကြီးကို အပြတ်အသတ် မျက်ဝါးထင်ထင် ကြည့်ရှုရန် ဆုံးဖြတ်ထားလိုက်တော့သည်။

ချန်းရှီသည် လျှိုပေ့၏ စစ်တပ်နောက်မှ အေးအေးလူလူ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ စိတ်ဂနာမငြိမ်ဖြစ်နေပုံရသော ကျန်းဖေး၏ ရံဖန်ရံခါ လာရောက်မေးမြန်းမှုများမှလွဲ၍ ချန်းရှီအနေဖြင့် လျှိုပေ့ သို့မဟုတ် ကွမ်းယုနှင့် ထပ်မံ ဆက်ဆံရန် အခွင့်အရေး မရရှိခဲ့ပေ။ ဤကဲ့သို့ ဘေးကင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အေးဆေးသော အချိန်အခါမျိုးတွင် ချန်းရှီအနေဖြင့် အနာဂတ်အတွက် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ခံစားမိသည်။ သို့သော်လည်း ဤခေတ်သည် ကမောက်ကမဖြစ်နေသော ခေတ်ဆိုးကြီးဖြစ်ရာ ပြင်ဆင်မထားပါက ၎င်း၏ ဝဲဂယက်အတွင်း မျောပါသွားပြီး မည်သည့်ခြေရာလက်ရာမျှ ကျန်ရှိတော့မည် မဟုတ်ပေ။

ဤခေတ်ကာလရှိ လူအများစုသည် နာမည်ဂုဏ်သတင်းကို တန်ဖိုးထားကြသော်လည်း သမိုင်းက ချန်းရှီကို အချက်တစ်ခု သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထိုအချက်မှာ မိမိအနေဖြင့် ကွန်ဖြူးရှပ်ပညာရှိကြီး ကွန်ရုံ ကဲ့သို့ လောကကြီးမှ ပျောက်ကွယ်သွားရသည့် အဖြစ်မျိုး မကြုံချင်ပါက ပူးပေါင်းရန် အသင်းကောင်းတစ်ခုကို ရွေးချယ်ခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကျော်ကြားမှုက သင့်ကို ထမင်းမကျွေးနိုင်ပေ။ ခွန်အားစွမ်းပကားကသာ ကျွေးနိုင်ပေလိမ့်မည်။ သူသည် ထိုအတိုင်းသာ ဆက်လက်လိုက်ပါသွားတော့မည်။

ချန်းရှီသည် ရှေ့က စစ်တပ်ကို လှမ်းကြည့်ရင်း ချောင်မျိုးနွယ်၊ ဆွန်းမျိုးနွယ်နှင့် လျှိုမျိုးနွယ်စုများမှလွဲ၍ ကျန်ရှိသောလူများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် မလိုဟု တွေးမိသည်။ ဤသုံးစုသော မျိုးနွယ်စုများသည် တိုက်ပွဲများစွာဖြင့် စမ်းသပ်ခံထားရသူများဖြစ်ပြီး ကျန်ရှိသောလူများမှာမူ အနည်းငယ်မျှ နိမ့်ကျလှသည်။

တစ်ခါက ချောင်းချောင်း ပြောခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ပင် —

"ဟွိုင်မြစ်တောင်ဘက်က ရွမ်ရှုဆိုတာ သချိုင်းကုန်းပေါ်က အရိုးခြောက်တွေပဲ။ ကျီကျိုးက ယွမ်ရှောက်ဆိုတာလည်း အသွင်အပြင်သာ ကြောက်စရာကောင်းပြီး သတ္တိမရှိတဲ့သူ၊ စီမံကိန်းချတာ တော်ပေမဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် မပြတ်သားဘူး၊ ကြီးကျယ်တဲ့အရာတွေကို ရည်မှန်းထားပေမဲ့ သေရမှာကြောက်တယ်၊ အကျိုးအမြတ်အနည်းငယ်ကို မြင်ရင် အသက်ကို မေ့တတ်ကြတယ်။ ကျင်ကျိုးက လျှိုပြောင်ဆိုတာလည်း နာမည်နဲ့ အရည်အချင်း မလိုက်ဖက်ဘူး။ ဆွန်ဆဲ ကလည်း သူ့အဖေရဲ့ အရိပ်ကို ခိုစားနေတာ။ လျှိုကျန်းကတော့ တော်ဝင်မျိုးနွယ် ဖြစ်ပေမဲ့ မိမိနယ်မြေကို စောင့်နေတဲ့ ခွေးတစ်ကောင်မျှသာပဲ။ ကျန်တဲ့လူတွေကတော့ သာမန်ကာလျှံကာ အရေးမပါတဲ့သူတွေပါပဲ!"

စကားတစ်ခွန်းတည်းဖြင့် သူသည် စစ်ဘုရင်အားလုံးကို နှိမ့်ချပစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆွန်းချွမ် အာဏာရလာသောအခါ ချောင်းချောင်း၏ မှတ်ချက်မှာ —

သားသမီးမွေးရင် ဆွန်းချွမ် လို သားမျိုးပဲ မွေးရမယ်"ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ သားသမီးဆိုလျှင် ဆွန်းချွမ်ကဲ့သို့ ဖြစ်သင့်သည်ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယတစ်ခုမှာမူ ဆွန်းချွမ်သည် သူနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကလေးတစ်ဦးမျှသာ ရှိသေးသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရွမ်ရှောက်နှင့် လျှိုပြောင်တို့၏ သားသမီးများထက် ပိုမိုသန်မာသည်မှာ မှန်သော်လည်း ထိုမျှသာ ဖြစ်သည်။ သူသည် ချောင်းချောင်းကဲ့သို့သော ရှေ့ဆောင်မျိုးနွယ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကြီးမားသော ကွာဟချက် ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်လေသည်။