ချင်စစ်တပ်၏ စစ်မှုထမ်းကောင်း ဆုလာဘ်စနစ်မှာ အလွန်ပင် တင်းကျပ်လှသည်။ စစ်သည်များအချင်းချင်း အပြန်အလှန် စောင့်ကြည့်ရုံသာမက စစ်မှုထမ်းဆောင်မှုများကို ကြီးကြပ်ရန် သီးသန့်တာဝန်ပေးထားသော အရာရှိများလည်း ရှိသည်။ မည်သူမဆို စစ်မှုထမ်းကောင်းများကို မဟုတ်မမှန် လုပ်ကြံတိုင်တန်းခြင်း သို့မဟုတ် လုယူခြင်း ပြုလုပ်ပါက ချင်ဘုရင်ထံ တိုက်ရိုက်အစီရင်ခံကာ ခွင့်လွှတ်၍မရသော ပြင်းထန်သည့် ပြစ်ဒဏ်များကို ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ဤစနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခါစတွင် မှူးမတ်အချို့က ထိုကဲ့သို့ စွန့်စားမှုမျိုး ပြုလုပ်ခဲ့ကြဖူးသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ မည်သူမျှ မလုပ်ရဲကြတော့ပေ။
"ပေါင်ချိုးက မင်းတို့ ထောက်ပို့တပ်က စစ်သားတစ်ယောက် လက်ချက်နဲ့ သေသွားတာလား?" ဝမ်ပန့်က အံ့အားသင့်စွာ မေးလိုက်သည်။
"စစ်သူကြီး ဝမ်ကို အစီရင်ခံပါတယ်၊ အမှန်ပါပဲခင်ဗျာ" ဟု တပ်ရင်းမှူး က ချက်ချင်း ပြန်ဖြေသည်။ "ပေါင်ချိုးက သူ့ရဲ့ စစ်ဝတ်တန်ဆာတွေကို ချွတ်ပြီး အလောင်းပုံကြားမှာ သေချင်ယောင်ဆောင် ပုန်းနေခဲ့တာပါ။ ကျွန်တော်တို့ ထောက်ပို့စစ်သား အနားရောက်သွားတဲ့အခါ သူက ရုတ်တရက် ထလာပြီး လူနှစ်ယောက်ကို သတ်လိုက်ပါတယ်။ ကံကောင်းထောက်မစွာနဲ့ပဲ ကျွန်တော်တို့ ထောက်ပို့စစ်သားက လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခဲ့ပြီး သူ့ကို ပြန်သတ်နိုင်ခဲ့တာပါ"
"ပေါင်ချိုး... ချင်ထောက်ပို့စစ်သားတစ်ယောက် လက်ထဲမှာ သေရတယ်ဆိုတော့ မင်းရဲ့ နိဂုံးက တကယ့်ကို သနားစရာ ကောင်းလှချေရဲ့" ဟု ဝမ်ပန့်က မကျေမနပ်ဖြစ်လျက် ပြူးကျနေသော ပေါင်ချိုး၏ မျက်လုံးများကို ကြည့်ကာ သက်ပြင်းချလိုက်သည်။
ထောက်ပို့စစ်သား! တိုက်ခိုက်ရေးသမား မဟုတ်ဘဲ စစ်မြေပြင်ရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဒဏ်ရာရသူများကို ပြုစုခြင်းကဲ့သို့သော အသေးအဖွဲ ကိစ္စများကိုသာ လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။ ဟန်စစ်သူကြီးတစ်ဦးအဖို့ ထောက်ပို့စစ်သားတစ်ဦးလက်တွင် သေဆုံးရခြင်းမှာ တကယ့်ကို အရှက်ရစရာပင်။
ဝမ်ကျန့်က ပေါင်ချိုးကို သိပ်ပြီး ဂရုမစိုက်ဟန်ဖြင့် တစ်ချက်ကြည့်လိုက်သည်။ "သူ့ကို သယ်သွားလိုက်ကြ။ တခြား ဟန်စစ်သားတွေနဲ့အတူ မြှုပ်နှံပေးလိုက်" ဟု အမိန့်ပေးလိုက်သည်။ "ပေါင်ချိုးကို သတ်ခဲ့တဲ့ ထောက်ပို့စစ်သားကိုတော့ စစ်မှုထမ်းကောင်းစနစ်အတိုင်း ရာထူးတိုးပေးလိုက်ပါ။ စစ်ဘက်ရာထူး သုံးဆင့်နဲ့ မြို့စားဘွဲ့ တစ်ဆင့် တိုးပေးလိုက်"
စကားအဆုံးတွင် သူသည် လှည့်ထွက်ကာ စခန်းအတွင်းသို့ ပြန်ဝင်သွားတော့သည်။ သူကဲ့သို့သော စစ်သူကြီးချုပ် တစ်ဦးအတွက် ဤအရာမှာ သေးငယ်သော ကိစ္စမျှသာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ ပေါင်ချိုးအတွက် ကံဆိုးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သူ့ကိုသတ်ခဲ့သော ထောက်ပို့စစ်သားအတွက်တော့ ကံအလွန်ကောင်းခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
"နားလည်ပါပြီ" တပ်ရင်းမှူးသည် အမိန့်ကို နာခံပြီး ထွက်ခွာသွားလေသည်။
"တိုက်ပွဲ အစီရင်ခံစာတွေနဲ့ ကျဆုံးစာရင်းတွေကို တွက်ချက်ပြီးပြီလား" ဝမ်ကျန့်က မေးသည်။
"စာရင်းတွေ အားလုံးပြီးပါပြီ၊ ဒီနေ့ပဲ ရှန်းယန် မြို့ကို အရေးပေါ် ပို့လိုက်ပါမယ်" ဟု ဝမ်ပန့်က ပြန်ဖြေသည်။
"အစီရင်ခံစာထဲမှာ ပေါင်ချိုးကို ငါတို့တပ်က ထောက်ပို့စစ်သားတစ်ယောက် သတ်လိုက်တဲ့ အကြောင်းကိုပါ ထည့်ရေးလိုက်ဦး။ ဒါက တော်တော်လေး စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်" ဟု ဝမ်ကျန့်က ပြုံးပြီး ပြောလိုက်သည်။
ဝမ်ပန့်က ချက်ချင်း ခေါင်းညိတ်သည်။ "နားလည်ပါပြီ"
"ဩော်... ဒါနဲ့ ငါ့မြေးမလေး ယန့်အာ ရော ဘယ်မှာလဲ" ဝမ်ကျန့်က ရုတ်တရက် မေးလိုက်သည်။
ဝမ်ပန့်က ဘာပြန်ပြောရမှန်းမသိဘဲ တုံ့ဆိုင်းသွားသည်။
"ဟမ်?" ဝမ်ကျန့်က မျက်မှောင်ကြုတ်ကာ ပြင်းထန်စွာ အမိန့်ပေးလိုက်သည်။ "ပြောစမ်း!"
"သူမက စစ်သူကြီး လီထိန်နဲ့အတူ ယန်မြို့ကို လိုက်သွားပြီ" ဝမ်ပန့်က အားကိုးရာမဲ့စွာ ပြောလိုက်သည်။
"မင်း ဘာလို့ သူ့ကို မကြည့်ထားတာလဲ" ဝမ်ကျန့်က အနည်းငယ် ဒေါသထွက်သွားသည်။
"အဖေ... ယန့်အာရဲ့ အကျင့်စရိုက်ကို အဖေပဲ သိတာ မဟုတ်လား" ဝမ်ပန့်က အပြစ်တင်သလို ပြန်ပြောသည်။ "အစတည်းက သူမကို စစ်တပ်နဲ့အတူ လိုက်ခွင့်မပြုသင့်တာ"
ထိုစကားကို ကြားသောအခါ ဝမ်ကျန့်သည်လည်း ဘာမှမတတ်နိုင်ဘဲ စိုက်ကြည့်နေမိသည်။ "မင်းက ငါကရော သူမကို ခေါ်ချင်တယ်လို့ ထင်နေတာလား? ငါတို့ စစ်ထွက်မယ်ဆိုတာကို ကြားကတည်းက သူမက ငါ့ကို အဆက်မပြတ် ပူဆာနေခဲ့တာ"
"စိတ်မပူပါနဲ့ အဖေ" ဝမ်ပန့်က ပြုံးပြီး ပြောလိုက်သည်။ "သူမရဲ့ ဘေးမှာ အဖေ့ရဲ့ ယုံကြည်ရတဲ့ ကိုယ်ရံတော် ၅၀၀ ပါသလို စစ်သူကြီး လီထိန်ကလည်း ကြည့်ရှုပေးနေတာဆိုတော့ သူမ ဘေးကင်းမှာပါ"
"တော်ပြီ" ဝမ်ကျန့်က မကျေမနပ်ဖြစ်ဟန်ဖြင့် ပြောသည်။ "သူမ ပျော်ချင်သလောက် ပျော်ပါစေတော့။ စစ်ဆင်ရေးပြီးရင်တော့ သူမကို လက်ထပ်ပေးလိုက်တော့မယ်၊ ဒါမှ သူမရဲ့ ယောက္ခမအိမ်က သူမကို ထိန်းနိုင်မှာ"
ဝမ်ပန့်ကတော့ ရယ်နေရုံသာ ရှိသည်။ "အဖေ တကယ်ရော လုပ်ရက်ပါ့မလား? နောက်ပြီး ယန့်အာရဲ့ အကျင့်စရိုက်ကို ရှန်းယန်မြို့တစ်ခုလုံး သိနေတာပဲ။ ဘယ်သူက သူမရဲ့ မျက်စိထဲ ဝင်မှာလဲ"
နယ်စပ်စစ်မြေပြင်ရှိ အလောင်းအားလုံးကို ရှင်းလင်းပြီးသွားပြီဖြစ်ကာ ထောက်ပို့တပ်မှ ထောင်ပေါင်းများစွာသော စစ်သားများသည် အနားယူရန် စခန်းသို့ ပြန်ရောက်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ တဲများအပြင်ဘက်တွင် မှောင်အတိ ကျနေသည်။ မီးပုံလေးတစ်ခုဘေးတွင် ဝေချွမ်နှင့် ကျောက်ဖုန်းတို့ ထိုင်နေကြပြီး မီးတောက်ပေါ်တွင် အသားတစ်ပုဒ်ကို ကင်နေကြသည်။
"ကျောက်မောင်..." ဝေချွမ်က စကားစလိုက်သည်။
"ဘာလဲဗျ" ကျောက်ဖုန်းက ပြန်ဖြေသည်။
"မင်း နည်းနည်းလေးတောင် မစိုးရိမ်ဘူးလား" ဝေချွမ်က မေးလိုက်သည်။
"ဘာကို စိုးရိမ်ရမှာလဲ" ကျောက်ဖုန်း ဇဝေဇဝါ ဖြစ်သွားသည်။
"မင်း ဒီနေ့ ပေါင်ချိုးကို သတ်ပြီး စွမ်းဆောင်မှု အကြီးကြီး လုပ်ခဲ့တာလေ။ ဒါက မင်းကို ရာထူး သုံးဆင့် တိုးပေးနိုင်သလို မြို့စားဘွဲ့ပါ ရစေနိုင်တဲ့ ကိစ္စပဲ" ဝေချွမ်က အံ့အားသင့်စွာ ပြောသည်။ "မင်းက ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် တည်ငြိမ်နေရတာလဲ"
"ကျွန်တော်က ရာထူးတိုးဖို့ သိပ်ပြီး ဆန္ဒမရှိလို့ပါ" ကျောက်ဖုန်းက ရိုးရိုးသားသား ပြောလိုက်သည်။
ထိုစကားကို ကြားသောအခါ ဝေချွမ်၏ မျက်နှာတွင် အလွန်အမင်း အံ့အားသင့်သွားသည့် အရိပ်အယောင်များ ပေါ်လာသည်။ "ရာထူးတက်ရင် မင်းရဲ့ နှစ်စဉ်လစာ တိုးလာမယ်ဆိုတာ မသိဘူးလား? ပြီးတော့ ဘွဲ့တစ်ခု ရရင် မင်း မြေကွက်တွေ ရနိုင်တယ်လေ"
"သိပါတယ်" ကျောက်ဖုန်းက ရယ်ရင်း ပြန်ဖြေသည်။ "ဒါပေမဲ့ ရာထူးတက်တာက ဘာများ ကောင်းလို့လဲ? ကျွန်တော်က နှစ်နှစ်တာ တာဝန်ပြီးရင် အိမ်ပြန်မှာပဲလေ။ အိမ်မှာ ကျွန်တော့်ကို စောင့်နေတဲ့ အမေနဲ့ ညီမလေး ရှိတယ်။ သူတို့ကို ကျွန်တော်က စောင့်ရှောက်ရမှာ။ စစ်မြေပြင်မှာ ကျွန်တော် အသေမခံနိုင်ဘူး"
"မင်းက တကယ့်ကို ထူးခြားတာပဲ" ဝေချွမ်က သက်ပြင်းချရင်း မှတ်ချက်ပေးသည်။
"ကျွန်တော်က ထူးခြားတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျွန်တော်က သေမှာကြောက်ပြီး ကိုယ့်အသက်ကို ကိုယ်တန်ဖိုးထားတာပါ။ အသက်ရှင်နေရတာက ဘယ်ရာထူးထက်မဆို ပိုကောင်းပါတယ်"
"တပ်ခွဲမှူး... စစ်တပ်ထဲ ရောက်တာ ဘယ်လောက် ကြာပြီလဲ" ကျောက်ဖုန်းက မေးလိုက်သည်။
စစ်တပ်ထဲတွင် ကျောက်ဖုန်းသည် မည်သူ့ကိုမျှ စိတ်မဆိုးစေရန်နှင့် လူတိုင်းကို ရိုးသားသော အပြုံးဖြင့် ဆက်ဆံရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ စစ်တပ်ထဲတွင် စကားကို ကွေ့ပတ်ပြောနေစရာ မလိုဘဲ ဝေချွမ်မှာ သူ၏ တစ်ဦးတည်းသော သူငယ်ချင်းစစ်စစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
"ငါ အသက် ၁၅ နှစ်မှာ စစ်မှုထမ်းခဲ့တာဆိုတော့ အခု ရှစ်နှစ်လောက် ရှိပြီထင်တယ်" ဝေချွမ်က ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြောသည်။ "ဖြစ်နိုင်ရင်တော့ ငါ စစ်တပ်ထဲမှာပဲ အမြဲ နေချင်တယ်။ ဒါမှ ငါ့မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်လောက်တဲ့ လစာရမှာ။ ဒီခေတ်ကြီးမှာ အသက်ရှင်ရတာ မလွယ်ဘူးကွ။ ငါ့ရဲ့ လစာသာ မရှိရင် ငါ့မိသားစုက ငတ်သေနေတာ ကြာလှပြီ"
ကျောက်ဖုန်း ဘာမှပြန်မပြောခဲ့ပေ။ ဤခေတ်တွင် လူတိုင်း ဗိုက်ဝအောင် စားနိုင်လောက်သည့် အစားအစာ မရှိပေ။ လူများ ငတ်သေကြခြင်းမှာ နေ့စဉ်မြင်ကွင်း ဖြစ်နေပြီး အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် မရေမတွက်နိုင်သော လူများမှာ အအေးဒဏ်နှင့် ငတ်မွတ်မှုဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးကြရသည်။ ၎င်းမှာ ဖြေရှင်းရခက်သော ပြဿနာပင်။
ကျောက်ဖုန်း ဇာတိမြေမှာ ရှိစဉ်က သူတို့မိသားစုတွင် မြေတစ်ဧကကျော် ရှိပြီး ၎င်းမှာ သူတို့ သားအမိ သုံးယောက်အတွက် လုံလောက်သည်။ ထို့ပြင် ကျောက်ဖုန်းတွင် သန်မာသော ကိုယ်ခံစွမ်းအား ရှိသဖြင့် တောထဲတွင် အမဲလိုက်နိုင်ပြီး သားကောင်များစွာ ရလေ့ရှိသည်။ သူသည် နောင်ခေတ်မှ အမဲလိုက် ထောင်ချောက်ဆင်သည့် နည်းလမ်းများကိုလည်း ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ပိုမိုရရှိသည်။ ရွာသားများနှင့် ပစ္စည်းချင်း ဖလှယ်ခြင်းဖြင့် သူ၏ ဘဝမှာ ဇိမ်မကျသော်လည်း ပူပန်စရာမရှိဘဲ နေထိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
"ကျောက်မောင်..." ဝေချွမ်က ထပ်ပြောသည်။
"ပြောပါ တပ်ခွဲမှူး"
"ငါ့ကို တပ်ခွဲမှူးလို့ပဲ မခေါ်ပါနဲ့။ ငါက မင်းထက် ဆယ်နှစ်လောက် ကြီးတာဆိုတော့ ဝေကြီး (သို့မဟုတ် ဦးလေးဝေ) လို့ပဲ ခေါ်ပါ" ဝေချွမ်က ပြုံးပြီး ပြောလိုက်သည်။
"ဝေကြီး" ကျောက်ဖုန်းက ချက်ချင်း ရယ်ရင်း ခေါ်လိုက်သည်။
"အေး... အဲ့ဒါမှပေါ့" ဝေချွမ်က ကျေနပ်သွားပုံရသည်။ သူသည် ကျောက်ဖုန်းနားသို့ တိုးထိုင်လိုက်သည်။ "မင်းက ငါ့ကို 'ဝေကြီး' လို့ ခေါ်တဲ့အတွက်ရော ငါ့အသက်ကို ကယ်ခဲ့တဲ့အတွက်ပါ ကျေးဇူးဆပ်တဲ့အနေနဲ့ ငါ မင်းကို အချက်အချို့ သင်ပေးမယ်" ဟု ဝေချွမ်က တည်ငြိမ်သော မျက်နှာဖြင့် ပြောလိုက်သည်။ "မင်း နားထောင်ချင်လား"
"ပြောပါ ဝေကြီး၊ ကျွန်တော် နားထောင်ဖို့ အသင့်ပါပဲ" ကျောက်ဖုန်းက ချက်ချင်း ခေါင်းညိတ်လိုက်သည်။
"ငါ ဒီနေ့ မင်းရဲ့ ဓားပစ်လိုက်တာကို မြင်လိုက်တယ်" ဝေချွမ်က ကျောက်ဖုန်းကို အကဲခတ်သလို ကြည့်ရင်း ပြောသည်။ "ခြေလှမ်း ဆယ်လှမ်းလောက်ကနေ ပေါင်ချိုးကို တစ်ချက်တည်းနဲ့ အမိအရ သတ်နိုင်တာက... မင်းမှာ တကယ့်ကို အစွမ်းအစ ရှိတာပဲ ငါ့တူ။ မင်းရဲ့ အစွမ်းက တကယ့် တိုက်ခိုက်ရေးစစ်သည်တွေထက်တောင် ပိုပြီး သန်မာနေသေးတယ်။ စစ်သားသစ် သင်တန်းတုန်းက မင်း မင်းရဲ့အစွမ်းကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့တာ မဟုတ်လား? မဟုတ်ရင် မင်း ဘယ်လိုလုပ် ထောက်ပို့တပ်ကို ရောက်လာမှာလဲ"
"ဟဲဟဲ..." ကျောက်ဖုန်းက ဝန်လည်းမခံ၊ ငြင်းလည်းမငြင်းဘဲ နေလိုက်သည်။ "မတတ်နိုင်လို့ပါဗျာ။ ကျွန်တော် တိုက်ပွဲမှာ မသေချင်ဘူး။ ထောက်ပို့တပ်က ရှေ့တန်းကို သွားစရာမလိုသလို သေဘို့လည်း အခွင့်အလမ်း နည်းတယ်လေ။ ကျွန်တော် တကယ့် နေရာမှန်ကို ရောက်လာတာပါ"
စစ်သားသစ် သင်တန်းတုန်းက သူ အစွမ်းကို ဖုံးကွယ်ခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်။ ထူးချွန်သော သူများကို အဓိက တိုက်ခိုက်ရေး တပ်ရင်းများသို့ ပို့ဆောင်ကာ ရှေ့တန်းစစ်သည် များ ဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် သင်တန်းတွင် သူ၏ ခွန်အား ၁၀ ပုံရှိလျှင် ၅ ပုံခန့်သာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ အဆုံးတွင် သူသည် ထောက်ပို့တပ်သို့ အောင်မြင်စွာ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
"ကျောက်မောင်..." ဝေချွမ်က စကားစလိုက်သည်။ "အာဏာရှိသူတွေရဲ့ ခြေဖဝါးအောက်မှာ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ဖူးသူ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ငါ မင်းကို တစ်ခု ပြောပြချင်တယ်..."